Impliciet Actief Leren in de Sport

Steeds meer mensen zien het belang van sporten en bewegen. Erik Scherder is een bekende pleitbezorger van deze boodschap. Het belang van bewegen voor de ontwikkeling van kinderen wordt steeds duidelijker. Ze leren niet alleen sociale vaardigheden en een actieve gezonde leefstijl. Naast het perspectief van gezondheid krijgt juist het effect van bewegen op de ontwikkeling van het brein steeds meer aandacht. Cognitieve functies en bewegen verlopen volgens grotendeels dezelfde processen in onze hersenen, waardoor kinderen die meer bewegen, zich ook cognitief beter ontwikkelen. Hierdoor lijkt impliciet en actief leren een logische weg.

Een belangrijk deel van de ontwikkeling van kinderen vindt plaats binnen het onderwijs en de sportvereniging. De vaak schaarse en soms mager ingevulde gymlessen op school, het, in het algemeen, teruglopende buitenspelen maakt dat de sportvereniging een steeds belangrijker rol krijgt in het ontwikkelen van beter leren bewegen. Deze sportverenigingen bestaan vaak uit vrijwilligers. Deze zijn vaak enorm gemotiveerd om kinderen goed te leren bewegen, maar hebben daar vaak beperkte kennis, vaardigheden en inzicht in. We kunnen dus aan de ene kant constateren dat de sport een belangrijke bijdrage levert aan de ontwikkeling van veel kinderen en aan de andere kant dat de begeleiding vanuit de sport nog wel een stuk beter geschoold kan worden. Inzicht in impliciet en actief leren kan daarbij helpen.

impliciet actief leren

impliciet leren

Impliciet leren is het tegenover gestelde van expliciet leren. Laten we voorop stellen dat beide vormen van leren belangrijk zijn in het proces van beter leren bewegen. Bij expliciet leren gaat het, kort omschreven, om het bewust en desgevraagd kunnen benoemen van essentiële kennis, feiten en regels. Bij impliciet leren, ook wel stille kennis genoemd, gaat het om essentiële kennis, feiten en regels zonder dat dit een bewust proces is. In het proces van beter leren bewegen kunnen we stellen dat in de eerste fase van het leerproces de beweging bewust gestuurd wordt op basis van stap-voor-stap-uitvoerings-accenten, expliciet dus. In de laatste fase van het leerproces, wanneer de beweging is geautomatiseerd, zijn de accenten juist impliciet geworden. Expliciete instructies zijn dus uiterst waardevol aan het begin van het motorisch leerproces. Echter wanneer de eerste uitkomsten van het leerproces zichtbaar worden is het zaak om zoveel mogelijk impliciete leersituaties te creëren. Het blijkt namelijk zo te zijn dat impliciet geleerde vaardigheden veel wendbaarder en flexibeler worden toegepast. Dit roept de vraag op of expliciete instructie wel altijd leidend moet zijn in het leerproces van beter leren bewegen. Of het nu gaat om complexe vaardigheden of het verder ontwikkelen van reeds verworven vaardigheden een leeromgeving gekenmerkt door impliciet leren krijgt de voorkeur. Uit onderzoek blijkt dat de effecten hiervan een positieve uitwerking hebben op de snelheid van leren en de kwaliteit van het leerresultaat (prestatieniveau en onder druk toepassen).

actief leren

Actief leren richt zich voornamelijk op het (samen) oplossen van bewegingsproblemen. Binnen uitdagende sportleersituaties leer je zelfstandig, vaak samen met anderen, deze situaties op te lossen. Er is sprake van een duidelijk doel en meerdere oplossingsmogelijkheden. Het gaat hierbij niet om de vele details van een beweging of strategie (tactiek) maar juist om de essentie en persoonlijke betekenisverlening. Het zelfstandig, al dan niet samen met anderen, zoeken en vooral uitvoeren van mogelijke oplossingen voor een specifiek probleem met een duidelijk doel maakt dat de kinderen actief leren.

Tenslotte heeft iedereen belang bij een goede motorische, sociale, cognitieve ontwikkeling van kinderen in onze samenleving. Gelukkig zien steeds meer mensen en organisaties het belang van sporten, en de wijze waarop zij een bijdrage daarin kunnen leveren. Onderwijsorganisaties kunnen kennis leveren en de kwaliteit van bewegingsonderwijs vergroten. Zorgorganisaties kunnen kennis leveren en interventies met sportcomponenten toepassen. Het bedrijfsleven kan sport een integraal deel van haar beleid op verschillende terreinen maken, kan sponsoren en zo diep verankerd raken in haar directe omgeving. De overheid is ook direct belanghebbende en zou niet alleen moeten inzetten op achterblijvers en probleemgroepen die nog helemaal niet bewegen, maar vooral ook op ondersteuning van de sportsector zelf, en de ontwikkelkansen die sport biedt voor jonge mensen.

2 thoughts on “Impliciet Actief Leren in de Sport

  1. 57FN says:

    Onze samenleving (cultuur) heeft belang bij mensen die ‘onze’ sport- en bewegingscultuur in leven houden. Dat sport , impliciet bedoel je waarschijnlijk bewegings-sport, goed is voor allerlei andere dingen dat maakt de sport niet uit. Sport aan de man brengen, fysiek actief zijn op een sport-achtige manier in het onderwijs… dat kun je alleen verkopen als ‘t meer in zich heeft dan alleen ‘just for fun’, terwijl dat naar mijn idee de grootste ode is die je aan de sport kunt brengen; er impliciet én expliciet van genieten.

    Kan sport uitsterven? Ja en nee.
    Mijn insteek is niet leerlingen ‘beter leren bewegen’, maar ‘leren deelnemen’ aan onze sport- en bewegingscultuur opdat zij niet uitsterft 🙂

    Like

    1. trenducation says:

      Steffen Veit, wat fijn dat je de moeite neemt om te reageren. Dank daarvoor. Ik ben het helemaal met je eens dat we sterke ambassadeurs nodig hebben die onze steeds veranderende sportcultuur op een inspirerende wijze uitdragen. Daar zijn vele gymleraren dagelijks mee bezig. Ook bevlogen vrijwilligers en betaalde trainers en coaches lever dagelijks hun bijdrage. Hulde hiervoor.
      Waar je de nadruk legt op plezier in bewegen en leren deelnemen aan deze sportcultuur denk ik dat dit niet zonder leren kan. Plezier in bewegen is cruciaal om een positieve bewegingservaring te bieden. Leren deelnemen heeft in mijn beleving alles te maken met beter leren bewegen omdat je vooral in het aangaan van uitdagingen, vaak met een lerend effect, er achter komt wat de sport of activiteit kenmerkt en of deelnemen daaraan iets voor je is. Daarom is, naar mijn idee, de focus op beter leren bewegen zeer belangrijk om de kloof tussen sport- en beweegdeelname buitenschool niet te ver te laten vervreemden van de sport- en beweegdeelname op school. Het verschillende karakter van de twee heeft meerwaarde omdat samenspelen met verschillende niveaus en sekse op school een hele normale gang van zaken is welke geen kenmerk is van de sportcultuur. Hierin is het overheersende motief nog al te vaak selectie, eenzijdig bewegen en sekse scheiding. In de beweegcultuur zie je meer verschillende vormen van deelname. Het onderwijs vormt daarin een prima basis om hierin van meerwaarde te zijn mits dit onderdeel vormt van het leerproces. Daarom doe ik in deze blogpost een oproep om de leeromgeving zo in te richten dat leerlingen beter leren bewegen en de professional zich bewust is van wat en wanneer expliciete aanwijzingen en leren effectief is en waar verschillende situaties voor de leerlingen ombewust datgene leren waar zij zoveel aan hebben (impliciet leren). Hierdoor is de kans op succesbeleving groter en dat draagt in mijn beleving in vele gevallen bij een plezier in dat wat je doet…..in dit geval bewegen.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s