Rendementsdenken

Sinds de terroristische aanslagen in Europa en de gruwelijke onthoofdingen en verbrandingen door IS, ben ik er van overtuigd geraakt dat ons onderwijs meer op de mens en zijn betekenis in de maatschappij gericht moet zijn. Onderwijs moet de verantwoordelijkheid nemen om naast kennis ook zaken als meerduidigheid, nuance, empathie en verbeelding bij te brengen. Waarheid, sterk gestuurd vanuit eenzijdig onderzoek en rendement vormen vandaag onze grootste bedreiging.
Zij doden de verbeelding in ons. We moeten studenten niet alleen pushen om dat te doen waar ze goed in zijn, of om vooraf vastgestelde leeruitkomsten te behalen en dit te zien als duurzaam leren. Het gaat er ook om dat studenten doen waar ze gelukkig van worden. Verantwoordelijkheid durven nemen, kunnen vertrouwen op je creatieve vermogen, meerdere perspectieven kunnen hanteren, open staan voor anderen en ondernemen in vrijheid zijn belangrijke aspecten van leren die een plaats verdienen in het huidige onderwijs. Deze aspecten zijn naast kennis en vaardigheden cruciaal om studenten vertrouwen te geven in hun bijdrage aan de maatschappij.Daarnaast zijn deze aspecten in de huidige tijd over het algemeen duurzamer dan de aangeleerde kennis en vaardigheden.

economische waarde

Leren is een geliefd slachtoffer van de strijders voor de waarheid – net zoals ze het ideale slachtoffer vormt van de voorvechters van het rendement. In onze samenleving is, door de politiek, rendement tot oplossing voor alle problemen uitgeroepen. Mensen die om wijsheid vragen in plaats van kennis en ontwikkeling vragen in plaats van onderwijs, worden beschouwd als vijanden. In dit klimaat bloeien bestuursvoorzitters op, zoals Louise Gunning van de Universiteit van Amsterdam. Zij beschouwde ‘haar’ universiteit als een instrument om geld mee te verdienen en eigen ambities waar te maken. Ze was totaal vergeten dat de primaire functie van haar instelling onderwijs bieden is. Louise Gunning is slechts een exemplarisch voorbeeld.
rendementsdenken
Het schrikbeeld voor het onderwijs bestaat uit mensen die slechts leven voor economische waarde. Zij hebben elke vorm van empathie verloren en zijn alleen geïnteresseerd in hun eigen verhaal. Ze denken alleen in cijfers en getallen en in het uitgekiend besef dat je getallen kunt ontslaan zonder dat het pijn doet. Dit proces gaat sneller dan we denken. Op het internet circuleert een grappig filmpje uit 1999. Hierin wordt de Nederlandse bevolking gevraagd naar de slaagkansen van een zojuist geïntroduceerd apparaat: de mobiele telefoon. Wie er ook aan het woord kwam, het leek niemand een goed idee: de hele dag bereikbaar? Ben je gek? Waarom zou een mens dat willen? Vooral die oprecht verbaasde uitdrukking op de gezichten is aandoenlijk. Een mobieltje werd als schrikbeeld ervaren, men beschouwde het zelfs als iets asociaals.

dialoog

Rendementsdenken heeft onze geest in enkele jaren verziekt. Ik heb niks tegen geld, ik ben geen hippie, maar wie zichzelf laat verblinden door rendement, zal de anderen in het gunstigste geval als concurrenten beschouwen. Vaak, in het onpersoonlijke geval, als cijfers, en in het slechtste geval als parasieten. Gaan persoonlijk ondernemerschap, Bildung, empowerment en 21st century skills de wereld redden? Nee! – en dat is precies de bedoeling. Ze werpen vragen op in plaats van antwoorden te bieden. Hiermee lijken ze in te gaan tegen het primaire doel van onderwijs. Ze kietelen onze nieuwsgierigheid naar onbekend terrein. Ze helpen je kijken naar wat áchter de horizon ligt. Ze maken ons immuun voor de waarheid, die simpel, verstikkend en humorloos is. Bovendien komen ze in opstand tegen onze gretige hang naar snel rendement, dus tel uit je winst. Onderwijs helpt bij de ontwikkeling van mensen. Hopelijk mensen die begrijpen dat de echte wereld niet zozeer uit winst en efficiëntie bestaat, maar uit verbeelding, samen en doen in vergankelijkheid. Zoals Steve Jobs zei: follow your heart and intuition, the rest is secondary.
Om deze redenen zou het korte termijn rendementsdenken hardhandig uit elke vorm van onderwijs moeten worden getrapt.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s