Trendwatching voor het onderwijs

Mijn interesse in trends en trendwatchen komt voort uit mijn wil om leren, onderwijs en werken te doorgronden. Ik wil begrijpen, ik wil leren. Ik wil ontwikkelingen snappen om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van leren. In mijn zoektocht ben ik in contact gekomen met Fons Maenhoudt, trendwatcher, die mij heeft geïnspireerd om dit te schrijven. Ik zal hier een beeld geven van wat trends zijn en vervolgens een blogpost schrijven over de trendcyclus om af te sluiten met enkele trends waar het beroepsonderwijs mee te maken krijgt.

trends, wat zijn het eigenlijk?

Een trend is iets totaal anders dan iets nieuws. Iets nieuws bedenken kan iedereen. Iets nieuws ligt altijd in de lijn van het bestaande, het is eigenlijk gewoon meer van hetzelfde. Een nieuw type product vervangt alleen het oudere model. Een trend verovert een nieuwe plaats, en is niet de oorzaak dat iets bestaands verdwijnt. Een aankomende trend kan het oude wel doen vervagen en zo een indruk nalaten dat de trend het oude vervangt.

Een trend is steeds een gevolg van een maatschappelijke ontwikkeling. In je eentje kun je misschien een lokale rage ontketenen, maar zeker geen trend. Een nieuwe visie, een nieuw idee of een nieuwe benadering gaat over in een trend zodra deze als vanzelfsprekend wordt ervaren door de groep die er behoefte aan heeft (Maenhoudt, 2009). Een trend is tegenwoordig, bijvoorbeeld, houten speelgoed of speelgoed van gerecycled materiaal. Dit product is ontstaan uit de toenemende mate van milieubewustzijn bij de mensen en komt voor uit een maatschappelijke ontwikkeling: duurzaamheid. Zoals gezegd is een trend een gevolg van een maatschappelijke ontwikkeling en kan van houten speelgoed dus gezegd worden dat het een trend is.

Een trend is eigenlijk een ruim begrip en de laatste jaren zijn, door internet en de groeiende technologie, trends behoorlijk toegenomen. Iedereen definieert het woord ‘trend’ op zijn eigen manier. Trends zijn er in soorten en maten en is dus voor ieder individu anders. Sommige kijken op korte termijn en andere kijken meer op de lange termijn naar trends.

verandering

Fons Maenhoudt (2003) geeft in zijn boek aan dat trends het gevolg zijn van dieper liggende motieven en systemen. De belangrijkste voedingsbron voor vernieuwing/ontwikkeling van een trend is visie in samenspel met sociale onvrede, zegt hij. De drang naar vrijheid en zelfvervulling creëert juist een nieuwe stroming, een nieuwe trend, een andere wereld. Het is deze drive of verbintenis die mensen kracht en energie geven om dat stapje voorwaarts te zetten, en de trend te realiseren. Aan de randen van het systeem vindt de verandering plaats.
Hierin zie je meer een historische en sociologische kijk op ontwikkeling en trends. Niet de maakbaarheid van het leven staat centraal maar het idee dat mensen altijd in ontwikkeling blijven. Hierdoor is de link naar leren, onderwijs en werken gemakkelijk te maken. Nieuwe situaties vragen om nieuwe inzichten, kennis en nieuw gedrag. Vanuit deze zekerheid blijft een samenleving zich ontwikkelen en veranderd de maatschappij omdat elke vorm van samenleven uiteindelijk toe is aan een nieuwe: vernieuwing is de enige zekerheid tot voortbestaan!

Binnen deze kijk op trends zijn de volgende 3 niveaus te onderscheiden:

De macro trend (maatschappelijke trend) ook wel tendens, is langzaam en onzichtbaar. De trend beweegt zich op maatschappelijk niveau. Het verandert langzaam ons normen- en waardenpatroon in de samenleving (15-50 jaar). Voorbeelden: duurzaamheid, beleveniseconomie en ‘alles uit het leven halen’ (yolo).

De mini trend (markttrend) is veel beter waarneembaar. Dit is vaak ook de focus van trendwatchers en marketeers. Het zijn verschijningsvormen van de macro trend. Deze trends hebben vaak minder impact en duren korter (5-15 jaar). Voorbeelden: eco lokaal, actief en gezonde leefstijl, high tech en zingeving.

De micro trend (consumenten trend) speelt zich af op product niveau. Het zijn vaak kleinschalige symptomen. We kunnen ons er druk om maken, vaak vanuit een gevoel van totaal onbegrip van nut of noodzaak of juist het nog niet hebben/bezitten. Denk hierbij aan de lange rijen voor de winkel wanneer de nieuwe iPhone voor het eerst te koop komt. Kenmerkend is: ze veranderen ons leven niet, ze verfraaien het hooguit. Er is vaak sprake van een korte levensduur, en deze trends zijn goed te voorspellen (1-5 jaar). Voorbeelden: de baard als uiting van authenticiteit, eco en ambachtelijkheid, sushi als uiting van globalisering en urban, balance/core training als uiting van beleving, fit en gezond.

Bronnen:
Fons Maenhoudt, 2003, Trends herkennen, begrijpen, gebruiken en creëren, Fons Maenhoudt.
Fons Maenhoudt, 2009, Trends in de toekomst, Fons Maenhoudt.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s